පුරවැසියන් රජයේ සේවාවන් භාවිතා කරන විට ඔවුන්ගේ දත්ත ශ්රී ලංකාවෙන් පිටත පිහිටි සේවාදායකයන් (servers) මත සැකසීම නොකළ යුතු බවත් ඒ සඳහා වැඩි දත්ත ස්වෛරීභාවයක් සහ ආරක්ෂාවක් අවශ්ය බවත් ‘Anthem’ සහ ‘Digital Turtles’ හි ප්රධාන විධායක නිලධාරී (CEO) මෙන්ම ඩිජිටල් විසඳුම් පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වන ජනීත් රොද්රිගෝ ලංකා ටයිම්ස් වෙත පැවසීය.
“තීරණාත්මක තොරතුරු පිළිබඳ වැඩි පාලනයක් සහ ආරක්ෂාවක් සහතික කිරීම සඳහා සංවේදී අංශ වෙනුවෙන් දැඩි දත්ත ස්ථානීයකරණ (data localization) ප්රතිපත්ති හඳුන්වා දීම ශ්රී ලංකාවට අවශ්යව තිබේ,” යැයි ඔහු කියා සිටී.
පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත (PDPA) දැඩි ලෙස ක්රියාත්මක කළ යුතු බවත්, විශේෂයෙන්ම 2025 අංක 22 දරන පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ (සංශෝධන) පනත යටතේ ස්ථාපිත රාමු පිළිපැදිය යුතු බවත් රොද්රිගෝ මහතා සඳහන් කළේය. කෙසේ වෙතත්, නීති සම්පාදනය කිරීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බවත්, එය සාර්ථකත්වයට අවශ්ය පියවරෙන් අඩක් පමණක් බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.
“අපගේම ස්වෛරී AI ආකෘති (sovereign AI models) දේශීයව නිර්මාණය කිරීම සහ පවත්වාගෙන යාම මගින් අපගේ දත්ත ආරක්ෂා කර ගත හැකි” යැ යි ඔහු පැවසීය.
“රජයේ අමාත්යාංශවලට ප්රධාන AI නිලධාරීන් (CAIOs) පත් කළ හැකි ය. එවැනි තනතුරු හුදෙක් නාමික තනතුරු හෝ දේශපාලන පත්වීම් ලෙස නොව, මෙහෙයුම් පරිවර්තනයක් සිදු කිරීමේ පැහැදිලි වගකීමක් සහිතව නිර්මාණය කළ යුතුය. ප්රධාන AI නිලධාරියෙකු (CAIO) හුදෙක් ප්රතිපත්ති ලේඛන සකස් කිරීමට පමණක් සීමා නොවී, ප්රසම්පාදන ක්රියාවලීන් ස්වයංක්රීය කිරීම, රාජ්ය වාර්තා ඩිජිටල්කරණය කිරීම සහ රජයේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය,” යැයි රොද්රිගෝ මහතා පැවසීය.
2026 මැයි මාසයේදී, ශ්රී ලංකාව උසස් අධ්යාපනය සඳහා එහි පළමු ජාතික AI ප්රතිපත්ති රාමුව දියත් කරන ලදී. වඩාත් තීරණාත්මකව කිවහොත්, පෞද්ගලික අංශය සහ ශාස්ත්රාලය ඉදිරියට පැමිණ ඇති අතර, ජුනි මාසයේදී සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්රීසි සඳහා ගොඩනගා ඇති පළමු විවෘත මූලාශ්ර ත්රෛභාෂා විශාල භාෂා ආකෘති (LLMs) නිකුත් කිරීම දක්නට ලැබේ. එසේම කෘතිම බුද්ධියට (AI) ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය පරිවර්තනය කිරීමට, පොදු සේවාවන් වැඩිදියුණු කිරීමට සහ නව ගෝලීය අවස්ථා නිර්මාණය කිරීමට හැකියාව ඇත, නමුත් රට AI පාරිභෝගිකයෙකු වීමෙන් ඔබ්බට ගොස් තමන්ගේම හැකියාවන් වර්ධනය කළ යුතුය. ඇත්ත වශයෙන්ම, පසුගිය මාස හය ශ්රී ලංකාවේ AI භූ දර්ශනය සඳහා තීරණාත්මක මොහොතක් විය. රට අවසානයේ උත්පාදක AI නව්යතාවයක් ලෙස සාකච්ඡා කිරීමේ සිට ස්වෛරී හැකියාවන් ගොඩනැගීම දක්වා සංක්රමණය වී ඇත.
‘ශ්රී ලංකාවට ඇති අවදානම AI විප්ලවය මග හැරීම නොව, නිර්මාණකරුවන්ට වඩා පාරිභෝගිකයින් ලෙස පමණක් සහභාගී වීමයි. AI යුගයට ඇතුළුවීමට ඇති බාධක දැවැන්ත භෞතික කර්මාන්තශාලා නොව, පරිගණක බලය, දත්ත ස්වෛරීභාවය සහ ඩිජිටල් වැඩ ප්රවාහයන් වෙත ප්රවේශ වීමයි. ආයතනවල ආක්රමණශීලී ඩිජිටල්කරණය සහ දේශීය AI යටිතල පහසුකම් සඳහා ආයෝජනය කිරීමකින් තොරව, ශ්රී ලංකාවට විදේශීය තාක්ෂණ සමාගම්වලට අඛණ්ඩ මෘදුකාංග කුලිය ගෙවීමට සිදුවිය හැකි බව විශේෂඥයා තවදුරටත් සඳහන් කළේ ය.
“විශාල සමාගම් සහ කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර අතර පරතරය AI පුළුල් කළ හැකිය, මන්ද විශාල සමාගම්වලට පුළුල් ඩිජිටල් පරිවර්තනයන් සඳහා ආයෝජනය කිරීමට වැඩි සම්පත් ඇති බැවිනි. උදාහරණයක් ලෙස, ඩිජිටල් ටර්ටල්ස් මෑතකදී සිංගප්පූරුවේ නීති සමාගමක් සඳහා AI සූදානම සහ පරිවර්තන විගණනයක් පවත්වන ලදී, හවුල්කරුවන්ගේ විද්යුත් තැපැල් සිතියම්ගත කිරීම, රැස්වීම් දත්ත සහ AI ඒකාබද්ධ කිරීමේ අවස්ථා හඳුනා ගැනීම සඳහා ලේඛන වැඩ ප්රවාහයන්’ ඔහු තවදුරටත් පැවසී ය.
බොහෝ කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට එවැනි පුළුල් තක්සේරු කිරීම් සඳහා සම්පත් නොමැති විය හැකි බව ඒ අතර ඔහු කීය.
2030 වන විට ශ්රී ලංකාවේ වටිනාම තාක්ෂණික වත්කම එහි මෘදුකාංග කේතය හෝ IT උද්යාන නොව එහි හිමිකාර, දේශීයකරණය වූ සංස්කෘතික හා භාෂාමය දත්ත වනු ඇති බව සඳහන් කෙරුණි.
අද බොහෝ දෙනා උපකල්පනය කරන්නේ ශ්රී ලංකාව බටහිර AI ආකෘති සරලව අනුගමනය කරනු ඇති නමුත් සැබෑ ගෝලීය වටිනාකම ශ්රී ලංකා සමාජයේ, නීතිවල සහ වාණිජ්යයේ අද්විතීය සූක්ෂ්මතා ගැඹුරින් තේරුම් ගන්නා ස්වෛරී AI පද්ධති වලින් ලැබෙනු ඇති බවයි,” ඔහු පැවසීය.
රොද්රිගෝ මහතා පැවසුවේ AI දිගු කාලීනව හැකියාවන් ප්රජාතන්ත්රීකරණය කරන බවත්, AI නියෝජිතයින්ගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම්වලට වඩා විශාල සංවිධානවල ප්රතිදානය ලබා ගැනීමට ඉඩ සලසන බවත්ය. දැනට දින ගණනක් ගතවන ක්රියාවලීන් තත්පර කිහිපයකින් සම්පූර්ණ කළ හැකි කාර්යයන් බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් AI හට ශ්රී ලංකාවේ ඵලදායිතා අභියෝගවලට සෘජුවම මුහුණ දිය හැකි බව ඔහු පැවසීය.
“ඓතිහාසිකව, ශ්රී ලංකාව AI පාරිභෝගිකයෙකු වී ඇත, නමුත් රට දැන් නිර්මාණකරුවෙකු බවට පත්වෙමින් තිබේ,” ඔහු පැවසුවේ, විශාල ත්රෛභාෂා දත්ත කට්ටල හසුරුවන සහ AI ආකෘති සංවර්ධනය කරන දේශීය ඉංජිනේරුවන් රටේ පවතින දක්ෂතා පෙන්නුම් කරන බවයි.
ශ්රී ලංකාවේ නිර්මාණාත්මක බුද්ධිය ප්රධාන ශක්තියක් බව ඔහු පැවසීය, නමුත් නවෝත්පාදන පරිමාණය කිරීමට අවශ්ය මධ්යගත පරිගණක යටිතල පහසුකම් රටට නොමැත. තරුණයින් කේන්ද්ර කරගත් මාධ්ය අංශයක් සංවර්ධනය කිරීමට සහ සාමාන්ය අන්තර්ගතයන් ජනනය කිරීමට වඩා වේදිකාව-ස්වදේශීය ව්යාපාර නිර්මාණය කිරීමට උපායමාර්ගිකව AI භාවිතා කරන බව ඔහු පැවසීය.
සිංහල සහ දෙමළ AI විසඳුම් සංවර්ධනය කිරීම ශ්රී ලංකාවේ සිදුවන වඩාත්ම වැදගත් තාක්ෂණික වර්ධනයන්ගෙන් එකක් බවත් පර්යේෂකයන් දැනටමත් සිංහල භාෂා ආකෘති සහ උසස් තර්කන හැකියාවන් සහිත බහුභාෂා AI පද්ධති සංවර්ධනය කර ඇති බව ඔහු පැවසීය.
“රජය, සෞඛ්ය සේවා සහ අධ්යාපන සේවා බොහෝ දුරට දේශීය භාෂාවලින් ක්රියාත්මක වන රටකට, මෙම වර්ධනයන් හුදෙක් තාක්ෂණික ජයග්රහණ පමණක් නොව ජාතික දත්ත ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ කාරණා වේ,”
IT සහ ව්යාපාර ක්රියාවලි කළමනාකරණය (BPM) ට පසු ශ්රී ලංකාවේ ඊළඟ ප්රධාන අපනයන කර්මාන්තය බවට AI සහ උත්පාදක AI පත්විය හැකි ය, නමුත් රටේ තරඟකාරී වාසිය සාමාන්ය යෙදුම් අපනයනය කිරීමෙන් නොලැබෙනු ඇත.
“ශ්රී ලංකාවේ අවස්ථාව විශේෂිත සිරස් AI සේවාවන්හි පවතී,” යනුවෙන් ඔහු පැවසුවේ, IT සහ BPM අංශවල පරිණාමය අඩු වියදම් මිනිස් ශ්රමය සැපයීමේ සිට ගෝලීය නීති, වෛද්ය සහ මූල්ය කර්මාන්ත සඳහා ඉහළ කළමනාකරණය කළ, සියුම් ලෙස සකස් කරන ලද AI නියෝජිතයන් ලබා දීම දක්වා ගමන් කළ යුතු බව පැහැදිලි කරමිනි.
ගෝලීය AI භූ දර්ශනයේ වැදගත්ම නැගී එන ප්රවණතාවක් ලෙස රොඩ්රිගෝ Agentic AI හඳුනා ගත්තේය. මෙම පද්ධති වෙනත් මෘදුකාංග සමඟ අන්තර් ක්රියා කිරීමෙන්, බහු-පියවර වැඩ ප්රවාහ ක්රියාත්මක කිරීමෙන් සහ ස්වයංක්රීයව ගැටලු විසඳීමෙන් සංවාදාත්මක AI ඉක්මවා යන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.
කෙටි කාලීන AI “මැජික් උපක්රම” සහ අතිශයෝක්තිය අධිතක්සේරු කළ හැකි වුවද, AI හරහා ව්යාපාර මෙහෙයුම් සහ ප්රාග්ධන යෙදවීමේ දිගුකාලීන ව්යුහාත්මක පරිවර්තනය සැලකිය යුතු ලෙස අවතක්සේරු කර ඇති බව අවධාරණය කෙරුණි.
AI හි ආයෝජනය බිම් මට්ටමේ පරිගණක යටිතල පහසුකම් සහ දේශීය දත්ත ඩිජිටල්කරණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු බව ඔහු පැවසීය. රු. AI සංවර්ධනය සඳහා රුපියල් බිලියන 1 ක මුදලක් වෙන් කර ඇති පසුබිමක, ආරම්භක ව්යාපාර සහ පර්යේෂකයින් සඳහා GPU පොකුරු සහනාධාර ලබා දීම, භෞතික යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීම සහ නිර්මාණකරුවන්ට ව්යවසාය ශ්රේණියේ AI මෙවලම් වෙත ප්රවේශය ලබා දීම සඳහා ප්රමුඛත්වය දෙන බව පැවසීය.
ශ්රී ලංකාව පුරා ස්වාධීන අන්තර්ගත නිර්මාණකරුවන් සමඟ වැඩ කිරීමේ ඔහුගේ අත්දැකීම් පෙන්වා දී ඇත්තේ තරුණයින්ට නිවැරදි තාක්ෂණික මෙවලම් ලබා දීමෙන් සැලකිය යුතු ප්රතිලාභ ජනනය කළ හැකි බවයි.
ප්රසම්පාදන ලකුණු කිරීම, ටෙන්ඩර් ඇගයීම් සහ අවසර පත්ර අනුමත කිරීම් වැනි රජයේ ක්රියාවලීන් ස්වයංක්රීය කිරීම මගින් විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කිරීමට සහ දූෂණය අඩු කිරීමට AI හි විභවය ද එහිදී ඉස්මතු කරන ලදී.
“දූෂණය පාරාන්ධතාවය සහ මානව බාධක තුළ වර්ධනය වේ,” ඔහු පැවසුවේ, විනිවිද පෙනෙන, දේශීයව සත්කාරකත්වය දරන AI පද්ධති ස්ථිර සහ විගණනය කළ හැකි ඩිජිටල් වාර්තා නිර්මාණය කරන අතරම හැසිරවීමේ අවස්ථා අඩු කළ හැකි බවයි.
දේශීයකරණය කළ දත්ත කට්ටල භාවිතයෙන් විසඳුම් සංවර්ධනය කළහොත් සෞඛ්ය සේවා, අධ්යාපනය සහ කෘෂිකර්මාන්තය ඇතුළු පොදු සේවාවන් AI සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු කළ හැකි බව ද කියා සිටියේ ය.
‘AI උපදේශකයින්’ ග්රාමීය ප්රදේශවල සිසුන්ට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවෙන් සංකීර්ණ විෂයයන් ඉගෙන ගැනීමට උපකාර කළ හැකි බවත්, සෞඛ්ය සේවා පද්ධති පුරෝකථන රෝග විනිශ්චය සහ වඩාත් කාර්යක්ෂම රෝගී වාර්තා කළමනාකරණයෙන් ප්රයෝජන ගත හැකි බවත් ඔහු සඳහන් කළේය.
AI කොළඹ සහ නාගරික මධ්යස්ථානවලට පමණක් ප්රතිලාභ ලබා දෙන තාක්ෂණයක් බවට පත් නොවිය යුතු බව රොද්රිගෝ මහතා පැවසීය. ඒ වෙනුවට, රට පුරා තරුණ ව්යවසායකයින්ට ගෝලීය වශයෙන් තරඟ කිරීමට ඉඩ දීමෙන් අවස්ථා විමධ්යගත කිරීමේ හැකියාව AI සතුව ඇති බව ද කියා සිටියේ ය.
“අන්තර්ජාල ප්රවේශය සහ දේශීයකරණය කළ කෘතිම බුද්ධි මෙවලම් සමඟ, යාපනයේ හෝ මාතර තරුණ ව්යවසායකයෙකුට කොළඹ වාඩි වී සිටින කෙනෙකුට මෙන් පහසුවෙන් සිඩ්නි හි සේවාදායකයෙකු සඳහා මෘදුකාංග ගොඩනගා ගත හැකිය,”
ඉදිරිය දෙස බලන විට, ඊළඟ පරම්පරාවේ ව්යවසායකයින් ‘AI නියෝජිතයින්ගේ’ විශාල ජාල කළමනාකරණය කරන මානව ආරම්භකයින් එකක් හෝ දෙකක් සමඟ “ක්ෂුද්ර බහුජාතික” සමාගම් ගොඩ්නගනු ඇති බවද හෙතෙම කියා සිටියේ ය.
සීමිත සම්පත් සමඟ වැඩි යමක් අත්කර ගැනීමට ඔවුන් දැනටමත් පුරුදු වී සිටින බැවින්, මෙම පරිවර්තනය සඳහා ශ්රී ලාංකික තරුණයින් හොඳින් ස්ථානගත වී සිටින බව ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
සචිත්ර පෙරේරා
