ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය විසින් සෙනසුරාදා දියත් කරන ලද, ඉරානයේ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම (regime change) අරමුණු කරගත් යුද්ධයේ ආරම්භක ප්රහාරයෙන් ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි මියගිය බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය අද (28) අලුයම තහවුරු කළේය.
ප්රහාර ආරම්භ වූ දා සිට කමේනිගෙන් කිසිදු පුවතක් අසන්නට නොලැබුණු අතර, සෙනසුරාදා එල්ල වූ මුල්ම ප්රහාරයෙන් ඔහුගේ ආරක්ෂිත සංකීර්ණයට දැඩි හානි සිදුවී ඇති බව චන්ද්රිකා ඡායාරූප මගින් පෙනී ගියේය.
1989 සිට ඉරානය පාලනය කළ අයතුල්ලාවරයාගේ මරණය, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ‘ටෘත් සෝෂල්’ (Truth Social) වෙබ් අඩවියේ සටහනක් තබමින් ප්රකාශ කර පැය කිහිපයකට පසු මෙම තහවුරු කිරීම සිදු විය.
“ඉතිහාසයේ සිටි දරුණුතම පුද්ගලයෙකු වන කමේනි මියගොස් ඇත,” ට්රම්ප් ලිවීය. “අපගේ බුද්ධි අංශ සහ අතිනවීන ලුහුබැඳීමේ පද්ධති මඟහැරීමට ඔහුට නොහැකි විය. ඔහුට හෝ ඔහු සමඟ මියගිය අනෙකුත් නායකයින්ට කිරීමට කිසිවක් ඉතිරි වී නොතිබුණි.”
සෙනසුරාදා උදෑසන මිසයිල සහ ගුවන් ප්රහාර මාලාවකින් ආරම්භ වූ මෙම මිලිටරි මෙහෙයුමේ අරමුණ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම (regime change) බව ට්රම්ප් පැවසීය.
“ඉරාන ජනතාවට තම රට නැවත ලබා ගැනීමට ඇති මෙතෙක් පැවති විශාලතම අවස්ථාව මෙයයි,” ඔහු ලිවීය. “ඔවුන්ගේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC), හමුදාවේ සහ අනෙකුත් ආරක්ෂක හා පොලිස් බලකායන් බොහෝ දෙනෙකු තවදුරටත් සටන් කිරීමට අකමැති බවත්, අපෙන් මුක්තිය (ආරක්ෂාව) අපේක්ෂා කරන බවත් අපට ආරංචි වී තිබේ.”
ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු මීට පෙර පවසා තිබුණේ කමේනි “ජීවතුන් අතර නොමැති බවට” “බොහෝ සලකුණු” ඇති බවත්, ඔහුගේ දේහය සොයාගෙන ඇති බවට ඊශ්රායල නිලධාරීන් මාධ්ය වෙත දැනුම් දී ඇති බවත්ය.
ඉරාන මාධ්ය ඉරිදා වාර්තා කළේ සෙනසුරාදා එල්ල වූ ප්රහාරවලින් කමේනිගේ දියණිය, බෑණා සහ මිණිබිරිය ද මියගොස් ඇති බවයි. IRGC සමඟ සබඳතා පවත්වන අර්ධ-නිල ෆාර්ස් පුවත් ඒජන්සිය වාර්තා කළේ: “උත්තරීතර නායකයාගේ නිවසේ සිටින දැනුවත් ආරංචි මාර්ග සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් පසු, විප්ලවවාදී නායකයාගේ දියණිය, බෑණා සහ මිණිබිරියගේ දිවි පිදීම පිළිබඳ පුවත අවාසනාවකට තහවුරු වී ඇත.”
ඉරිදා අලුයම, ඊශ්රායල හමුදාව පවසා ඇත්තේ ඉරානයේ බැලස්ටික් මිසයිල සහ ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතිවලට එරෙහිව තවත් ප්රහාර මාලාවක් දියත් කළ බවයි. එක්සත් ජනපද මධ්යම අණදෙන නිලධාරියා ඉරිදා පැවසුවේ එය “දැන් නියෝග පරිදි කඩිනම් සහ තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ග ගනිමින් සිටින” බවයි.
ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයාගේ මරණය, ඉරානය පුරා ගුවන් ප්රහාර මාලාවකින් ආරම්භ වූ ඒකාබද්ධ ඇමරිකානු-ඊශ්රායල මෙහෙයුමේ සැලකිය යුතු මුල් ජයග්රහණයක් වන අතර, එය මැදපෙරදිග නිශ්චිත කාලසටහනක් හෝ ප්රතිඵලයක් නොමැති නව කලාපීය ගැටුමකට ඇද දමා ඇත.
කමේනි ඉරාන නිලධාරියෙකු, හමුදා හෝ ආගමික නායකයෙකු සතු නොවූ දේශපාලන බලයක් දරා සිටියේය.
කමේනි මියගිය විට නව උත්තරීතර නායකයෙකු තෝරා ගැනීමට ඉරානයේ ප්රවීණයන්ගේ සභාව (assembly of experts) රැස් විය යුතු වුවද, අතිශය කොන්සර්වේටිව් IRGC බලය තහවුරු කර ගැනීමට වඩා හොඳ තත්ත්වයක සිටින බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දුන්හ.
කමේනිගේ මරණයෙන් පසු සංක්රාන්ති සමයේදී ඉරාන ජනාධිපති මසුද් පෙෂ්කියන්, අධිකරණ ප්රධානී ගුලාම්හොසේන් මොහ්සේනි එජෙයි සහ තවත් ඉහළ නිලධාරියෙකු ඉරානය මෙහෙයවනු ඇති බව රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
ඉරානය ද ඉරිදා තහවුරු කළේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ ප්රධානී – ජෙනරාල් මොහොමඩ් පාක්පූර් – සහ තවත් ඉහළ ආරක්ෂක උපදේශකයෙකු – සෙනසුරාදා ප්රහාරවලින් මියගිය බවයි.
නෙතන්යාහු පවසා ඇත්තේ ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් ඉරාන න්යෂ්ටික වැඩසටහනට සම්බන්ධ “නායකයින් කිහිප දෙනෙකු” ද මියගොස් ඇති බවත්, වැඩසටහනට සම්බන්ධ ස්ථානවලට එරෙහි ප්රහාර ඉදිරි දිනවලදීත් පවතින බවත්ය.
පෙර වීඩියෝ දේශනයකදී, ට්රම්ප් කියා සිටියේ මෙහෙයුම “Epic Fury” මඟින් ඇමරිකාවට එල්ල වූ ආරක්ෂක තර්ජනය අවසන් වන බවත් ඉරාන ජාතිකයන්ට ඔවුන්ගේ පාලකයන්ට එරෙහිව “නැගී සිටීමට” අවස්ථාවක් ලැබෙන බවත්ය. නෙතන්යාහු ඔහුගේ සන්ධ්යා දේශනයේදී ඉරාන ජාතිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ “පාරවල්වලට ගලා බසින ලෙසත් කාර්යය අවසන් කරන ලෙසත්ය”.
ඉරාන මාධ්ය වාර්තා කළේ ප්රාථමික ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් 201 දෙනෙකු මියගොස් 747 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බවයි, පාසලක සිටි දරුවන් 80 කට වැඩි පිරිසක් ද මෙයට ඇතුළත් ය.
ඇමරිකානු ප්රහාරවලින් තමන් පුදුමයට පත් නොවූ බවත් එහි ප්රතිවිපාක “දිගුකාලීන හා පුළුල් වනු ඇති බවත්” ඉරාන නිලධාරීන් පැවසූහ.
ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය කලාපයේ සියලුම ඇමරිකානු කඳවුරු සහ අවශ්යතාවලට තර්ජනය කළ අතර ඉරානයේ පළිගැනීම “සතුරා තීරණාත්මක ලෙස පරාජය වන තෙක්” පවතින බව පැවසීය.
ප්රහාරයට ප්රතිචාර වශයෙන්, ඉරානය බහරේනයේ එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ පස්වන බලඇණියේ මූලස්ථානය, ඊශ්රායල නේවාසික ප්රදේශ සහ ඩුබායිහි ෆෙයර්මොන්ට් හෝටලය සහ බහරේනයේ උස් ගොඩනැගිල්ලක් ඇතුළු අනෙකුත් ගල්ෆ් රටවල ඉලක්ක වෙත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර ඇත.
